BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI'NA YANIT GÖNDERİLDİ

6235 sayılı TMMOB Yasası‘nın Ek 4‘üncü maddesinde;

"Amaçları dışında faaliyet gösteren Birlik ve odaların sorumlu organlarının görevlerine son verilmesine ve yerlerine yenilerinin seçilmesine, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının veya bulundukları yer Cumhuriyet Başsavcılığının istemi üzerine, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince basit usule göre yargılama yapılarak karar verilir ve dava en geç üç ay içinde sonuçlandırılır.

Görevlerine son verilen organların yerine en geç bir ay içerisinde yenileri seçilir. Yeni seçilenler eskilerin süresini tamamlarlar.

İlgili Bakanlıkların bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Birlik ve Oda organlarının karar ve işlemleri hakkındaki tasarruflarına, Birliğin ve Odaların görevli organları tarafından uyulması zorunludur.

İlgili Bakanlığın tasarruflarını kanuni bir sebep olmaksızın yerine getirmeyen veya eski kararda direnme niteliğinde yeni bir karar veren veya kanunun zorunlu kıldığı işlemleri Bakanlığın uyarısına rağmen yerine getirmeyen Birlik ve Oda organları hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.

Görevlerine son verilen organ başkan ve üyelerinin kanunda yazılı ceza sorumlulukları saklıdır. Bu organların yukarıdaki fıkra gereğince görevlerine son verilmesine neden olan tasarrufları hükümsüzdür" deniliyor.

BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANLIĞI
Yapı İşleri Genel Müdürlüğü‘ne

ANKARA

İlgi: 18 Şubat 2011 tarih ve B.09.0.YİG.0.15.01.00-705.01 774 sayılı yazınız.

İlgi yazınızda;

"Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi‘ne kayıtlı bir üyenin iki iş için sicil durum belgesi talebinde bulunduğu; Şubenin projenin mesleki denetimden geçmesi gerektiği yönünde işlem tesis etmesi nedeniyle sicil durum belgesi alamadığı; bu işlemin Yapı İşleri Genel Müdürlüğü‘nün genelgesinde yer alan "bu belgenin her ne ad altında olursa olsun, başkaca bir işlem yapılmaksızın, maktu bir ücret karşılığı verilmesi" hükmüne aykırı olduğu; bu nedenle 6235 sayılı TMMOB Kanunu‘nun Ek 3 ve 4. maddeleri doğrultusunda işlem başlatılmasını istediği; bu istek doğrultusunda Eskişehir Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü tarafından Şubeye yönelik bu uygulamanın kaldırılması yönünde inceleme başlatıldığı; EMO Eskişehir Şubesi‘nin cevabi yazısında, "EMO‘nun kamu tüzelkişisi olduğu, kamu tüzel kişilerinin işlem ve eylemlerine karşı Anayasa‘nın 125. maddesi gereğince yargı yolunun açık olduğu, konunun da yargı önünde olması nedeniyle yargı karar verinceye kadar uygulamanın devam edeceğini" bildirdikleri belirtilerek, bu uygulama ile ilgili olarak TMMOB‘nin gözetim ve denetim yetkilerini, 4708 sayılı Yasa ve yönetmelik hükümleri doğrultusunda güncellemesi ve uygulamanın bu doğrultuda yapılmasını sağlaması gerektiği ve amaçları dışında faaliyet gösteren Birlik ve Oda Yönetimleri hakkında 6235 sayılı TMMOB Yasası‘nın Ek-4 maddesine göre işlem yapılacağı"

ifade edilmektedir.

İlgi yazınızın ekleri tarafımızca Elektrik Mühendisleri Odası‘ndan istenmiş ancak, (f) maddesinde belirtilen ek‘e ulaşılamamıştır.

Edindiğimiz eklerle, yazınız incelenmiş olup, Birliğimizce yapılacak bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır.

Çünkü ilgi yazı, Bakanlığınızın 5 Mayıs 2008 tarih ve 1293 sayılı "sicil durum belgesi" konulu yazı ile aynı içerikte olup, Birliğimizin 28 Mayıs 2008 tarih ve 1016 sayılı yazı ile yanıtladığı gerekçeleri ortadan kaldırıcı yeni bir olgu tespit edilememiştir. Kaldı ki;  ilgi yazı, Müdürlüğünüzün İçişleri Bakanlığı‘na göndermiş olduğu 22 Şubat 2007 tarih ve 526 sayılı "Oda Sicil Durum Belgesi" konulu yazı ile de çelişmektedir.

Bakanlığınızın ilgi yazıya konu şikâyeti değerlendirirken, "Birliğimize bağlı Odalara üye olan mühendis, mimar ve şehir plancıların sayısının bugün itibariyle 380.000‘e ulaştığını öncelikle göz önüne alarak inceleme yapmasını" bekleriz. Bu kadar üyeye sahip bir kurumun, mevzuat ve uygulamaları hakkında şikayet eden üyelerin olması doğaldır. Şikâyet konuları bazen haklı bazen de haksız olabilir, bu da yaşamın olağan akışına uygundur. Her şikâyet konusunu, Bakanlığınızın soruşturma konusu yapması halinde Odaların çalışması önünde Bakanlık engel hale gelecektir. Bu nedenle, her şikâyetin müfettiş soruşturması haline getirilmesi hem hukuk açısından hem de maddi açıdan sorunludur.

Bildiğiniz üzere, 6235 Sayılı Yasa‘ya 1982 Anayasası doğrultusunda anti demokratik hükümler eklenmiş, 1995 yılında yapılan Anayasa revizyonunda ise Anayasa‘nın 135. maddesinde yapılan değişiklikler Yasa‘ya yansıtılmamıştır. Kaldı ki Ek-3‘de düzenlenmesi istenen Bakanlar Kurulu Kararnamesinin yokluğu karşısında, Odalar üzerinde Ek-4. maddenin uygulama olanağı bulunmamaktadır. Hukuken bir dayanak olmamasına karşın, Eskişehir Bayındırlık ve İskân Müdürlüğü‘nün istemi üzerine müfettiş incelemesi başlatılması tarafımızca anlaşılamamıştır.

Bakanlığın TMMOB ve Odalar üzerinde hiyerarşik denetimi varmış gibi bir yaklaşımla, genelge yayımlanması da hukuka aykırıdır. Üyenin denetimi, yargı kararlarında da belirtildiği üzere 6235 sayılı TMMOB Yasası‘nın vermiş olduğu bir yetki olup, bunun amaç dışı faaliyet olarak kabulü olanaklı değildir. Aksi hal, meslek odasının varlığının inkârıdır.

Yazınızın yaptırım dayanağı olan anti-demokratik maddeler yürürlüğe girdiği günden bu yana uygulanmamış yani hükümden düşmüş maddeler olmasına karşın, son dönemlerde Bakanlık yazılarında bu yaptırım maddelerinden sıkça söz edilmeye başlanmıştır. Oysa TMMOB mevzuatı ve mesleki denetim gibi yönetmelikler Resmi Gazete‘de yayımlanmış, yani tüm hukuki prosedürlere uyulmuş hukuksal metinlerdir. Bu yönetmelikler 1960 yılından bu yana uygulanmaktadır ve dönem dönem Bakanlığınız da bu uygulamaları desteklemiş ve teşvik etmiştir. Yani gerek 1982 Anayasası‘ndan gerekse, 1983 yılındaki KHK‘den eski olan ve 50 yıllık geçmişi olan mesleki denetim uygulaması hiçbir bakanlık döneminde amaç dışı faaliyet olarak değerlendirilmemiştir.

Bakanlığınızdan beklentimiz, TMMOB Yasası‘ndaki anti demokratik hükümlerin kaldırılması için girişimlerde bulunulması iken, Birliğimize ve Odalara göndermiş olduğunuz "yaptırım tehditleri algısına yol açan" yazıların Bakanlığın iradesini yansıtmadığını düşünmek isteriz.

İlgi yazıya konu şikâyette bulunan üye, aynı zamanda işlemin iptali istemiyle dava açmıştır. Yargı denetimine sunulmuş bir konuda Bakanlığın bir işlem yapmasına gerek olmadığı gibi yetkisi de bulunmamaktadır. Anayasa‘nın 125. maddesi açık bir hüküm olup, genel idare sistemi içinde yer alan Oda‘nın işlemine karşı yargı yolu açık olduğundan her idari tasarruf dava konusu yapılabilmektedir. Yargı denetiminden geçmiş kararlara da bireylerin yanında tüm idare organları uymak zorundadır. Şikâyetçinin açmış olduğu davada mahkemece yürütmenin durdurulması kararı verilmiş olup, kişi hakkında da yargı kararı doğrultusunda işlem tesis edilmiştir.

Bu durum karşısında, Müdürlüğünüzün istemi hakkında bir işlem yapılmasına yer olmadığı hususu bilgilerinize sunulur.

Saygılarımızla.

N.Hakan GENÇ
Genel Sekreter

Ekler:

1. 28 Mayıs 2008 tarih ve 1016 sayılı yazımız
2. 22 Şubat 2008 tarih ve 526 sayılı Bakanlık yazısı
3. TMMOB Yönetim Kurulu‘nun 26 Şubat 2011 tarih ve 215 No‘lu kararı