İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ TASLAĞI'NA TMMOB GÖRÜŞÜ

Genel Değerlendirme

Birliğimize gönderilen bu yönetmelik taslağı ile, işyerinde iş ekipmanlarının kullanımı ile ilgili sağlık ve güvenlik yönünden uyulması gerekli şartlar belirlenmektedir. İş ekipmanlarında bakımın nasıl yapılacağı, iş ekipmanının kullanımı, taşınması, tamiri, tadili, bakımı, hizmete sunulması ve temizlenmesi konularında genel yükümlülükler yer almaktadır. İş ekipmanının, çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden tamamen tehlikesiz olmasının sağlanması ve kontrolünün belli periyotlara bağlanması özel risk taşıyan iş ekipmanlarının ayrılması ve çalışanlara güvenlik konusunda eğitim verilmesi önemli bir gelişmedir. Ancak; bu yönetmeliklerin yayımı ile İşçi Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü, Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü‘nün yürürlükten kalkacağı göz önüne alındığında, gönderilen taslaklarda bir boşluk doğmaması, bu tüzük düzenlemelerinin gerisine düşülmemesi gerekir. Aksi hal, 6331 sayılı Yasa‘nın kabul gerekçesi ile çelişecektir. Önemli bir eksikliği de öncelikle belirtmek gerekir. Yönetmelik taslakları eş zamanlı gönderilmediğinden nerede, nasıl bir boşluk doğduğunu görme olanağımız bulunmadığından eksik bilgilerle değerlendirme yapmak zorunda kalmaktayız. Bu eksikliğin giderilmesini umuyoruz.

Taslakta İş ekipmanlarıyla ilgili yükümlülükler, güvenlik kuralları  açıklanırken, (...gerekli tüm tedbirleri alacaktır), (...uygun önlemleri alacaktır), (....ergonomi prensipleri işverence tam olarak dikkate alınacaktır) gibi genel ifadeler kullanılmış, somut ve net açıklamalar yapılmamıştır.

1475 sayılı İş Kanunu uyarınca 1974 yılında çıkarılan "İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü" ile "Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü" incelendiğinde iş ekipmanlarıyla ilgili daha ayrıntılı ve uygulanabilir maddelerin bulunduğu görülmektedir.

Örnek olarak; Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü‘ nün dördüncü kısmında (madde48-106) yapı iskelelerinde alınacak güvenlik önlemleri (genel önlemler, ahşap iskeleler, çelik borulu iskeleler, asma iskeleler, sıpa iskeleler ayrımı yapılarak) detaylı bir biçimde açıklanmıştır. Merdivenler ve gırgır vinç için de yine ayrıntılı maddeler bulunmaktadır.

Benzer biçimde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü‘nde birçok iş ekipmanı için  (makinalar, tezgâhlar, kazanlar, basınçlı kaplar, kompresörler, fırınlar, tesisatlar vb. gibi) ayrıntılı önlemler açıklanmıştır. Her iki tüzükte; yer yer sayısal veriler, ölçüler, sınır değerler de yer almıştır.

Yaklaşık 38 yıl önce yürürlüğe giren bu iki tüzük bugün, yeni yönetmeliklere nazaran,  daha yararlı ve pratik amaçlara daha uygun önlemler içermektedir.

Bu iki tüzükteki maddelerin baz alınması ancak, gerekli güncellemelerin yapılması ve eksikliklerin giderilmesi yoluyla hazırlanacak taslağın iş hayatı için daha yararlı olacağı düşünülmektedir.

Taslak,  inşaat sektöründe yaygın biçimde kullanılan ve aynı zamanda iş kazaları bakımından önem taşıyan birçok ekipmanın dikkate alınmaması veya genel maddeler kapsamında düşünülmesi bakımından da yetersiz görülmektedir.

Genel kuralların dışında; özel tipteki iş ekipmanları, kendinden hareketli veya bir başka araç vasıtasıyla hareket edebilen iş ekipmanları, yüklerin kaldırılmasında kullanılan iş ekipmanları, gibi gruplandırmalar yapılmış, benzer nitelikteki ekipmanlar için ortak kurallar açıklanmıştır.

Somut olarak Taslak‘ta adı geçen ekipmanlar; forkliftler, el merdivenleri, iskeleler ile sınırlı kalmıştır. İnşaat sektöründe sıkça kullanılan ve birçok iş kazasına yol açan bazı önemli ekipmanlara Taslak‘ta yer verilmemiştir.

Birliğimiz, bu iki tüzükteki maddeleri baz alarak gerekli güncellemelerin yapılması ve eksikliklerin giderilmesi yoluyla hazırlanacak yeni bir taslağın daha yararlı olacağını düşünmektedir.