İPEKYOLU VADİSİ SERBEST BÖLGESİ DAVASINDA SON GELİŞME

Davaya Davalı vekilleri ile Davacı TMMOB Avukatı Nurten Yakış yanında, TMMOB Yürütme Kurulu Üyesi Baki Remzi Suiçmez, TMMOB Yönetim Kurulu Üyesi Cemalettin Küçük ve TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Başkanı İsmet Cengiz gözlemci olarak katıldı.

Dava konusu ve gelinen nokta özetlenecek olursa; davaya konu Bakanlar Kurulu Kararı ile serbest bölge ilan edilen alan; Sakarya Nehri‘nin Karadeniz‘e döküldüğü noktadan başlayan ve batıya doğru 31 km. uzunluğundaki sahil bandını içine alarak denizden karaya doğru 1-5 km arasında değişen alanları kapsayan, 7 köy yerleşimini içinde barındıran, tarım ve orman alanlarını içine alan ve aynı zamanda güneyde doğal sit alanına (Acarlar Gölü) sınırı olan bir alandır. "Serbest Bölge" olarak ilan edilen alanda, Dünyada eşine pek rastlanılmayan Dışbudak ağaçlarıyla kaplı orman alanları, 7 köyün yaşam kaynakları olan tarım arazileri, fındıklık araziler, doğal sit alanı olan Acarlar Gölünü besleyen dere ve su kaynakları bulunmaktadır. Bu alan aynı zamanda, yaban hayatı zenginliği, uluslararası kuş göç yolları üzerinde bulunan bir sulak saha olması, Ülkemizin sayılı kumul alanlarından ve Lagün ortamlarından olması ve yine nadir rastlanan Longos Ormanı özellikleri ile kendine özgü ekosistemleri olan bir bölgedir.

Dava konusu Bakanlar Kurulu Kararı ile henüz hukuken ortada olmayan işletici firma (Bu firma 28 Aralık 1998 tarih ve 4700 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi‘nde ilan edilmiştir), bölgenin etüdü bilahare yapılmak üzere, Serbest Bölge Kurucu ve İşleticisi olarak ilan edilmiştir. 1999 Deprem Felaketinden sonra hazırlanan 8. Beş Yıllık Kalkınma Planı‘nda belirtilen amaç, ilke ve hedeflerle örtüşmeyen bir şekilde Serbest Bölge‘nin etüt işi işletici firmaya yaptırılmıştır. İşletici firma lehine kurulan "Serbest Bölge"nin etüt çalışmaları ve Türkiye ticaret hacmine olacak katkısı, İşletici Firmayı haklı çıkaracak objektif olmayan gerekçelerle "İpekyolu Vadisi Serbest Bölgesi Tanıtım Kitabı"nda tek yanlı olarak kamuoyuna sunulmuştur.

8. Beş Yıllık Kalkınma Planı‘na aykırılığı yanında, alanın yüzölçümü ve içindeki tarım ve orman alanlarına ilişkin yanlış verilerin kullanılması ve doğal kaynaklarımızı yok edecek nitelikte bir çalışmanın gerekli incelemeler yapılmadan yürütülecek olması üzerine, hiçbir bölge araştırması ve fizibilite raporuna dayanmadan, yöredeki ekonomik ve sosyal yapı gözetilmeden, Anayasa ve yasal düzenlemelere, özellikle çevre, tarım, orman, tabiat ve kültür varlıkları ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak Serbest Bölge ilanı hakkında alınan Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle açtığımız davaya bakan Danıştay 6. ve 10. Dairesi‘nin yürütmenin durdurulması istemimizi reddetmelerine karşılık, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu TMMOB‘nin itirazını kabul etmiş ve yürütmenin durdurulması istemini reddeden kararı kaldırarak, öncelikle Bilirkişi incelemesinin yapılmasından sonra istemin incelenmesine karar vermiştir. Bu süreçte TMMOB atanan Bilirkişi Kurulu‘ndaki bazı üyelere itiraz etmiş ancak, Daire bu itirazı reddederek 3 kişiden oluşan Heyetle Bilirkişi Kurulu‘na inceleme yaptırmıştır. TMMOB, Bilirkişi Kurulu‘nun objektif nitelikten uzak tespitlerde bulunması ve uzmanlık alanlarına girmeyen konularda firma lehine değerlendirme yapmaları nedeniyle Rapora itiraz etmiştir. Bilirkişi Kurulu Raporu‘nu değerlendiren 6. ve 10. Daire, ikinci kez yürütmenin durdurulması istemimizi reddetmiştir. TMMOB, bu karara da itiraz etmiş, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu yapılan itirazı haklı görerek, hem Yasama Organının asli görevi olan konuların düzenleyici işlem konusu edilmeyeceği gerekçesiyle 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu‘nun Anayasaya aykırı olduğu kanısına vararak anılan yasanın iptali istemiyle itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi‘ne başvurulmasına ve bu yasaya dayanılarak tesis edilen Bakanlar Kurulu Kararı‘nın yürütülmesinin durdurulmasına karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi, Anayasa‘ya itirazı yerinde görmeyerek dosyayı Danıştay 10. Dairesi‘ne iade etmiştir.

Anayasa Mahkemesi incelemesinden sonra Danıştay‘a gelen dosya hakkında Danıştay 6. ve 10. Daire Üyelerinden oluşan ortak Kurul, 5 Temmuz 2005 tarihinde yapılan duruşmada tarafları dinlemiş ve Savcı mütalaasını sunmuştur. Dosya karar aşamasındadır.