KİK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI'NA İLİŞKİN TMMOB GÖRÜŞÜ KAMU İHALE KURUMU'NA İLETİLDİ

Kamu İhale Kurumunun TMMOB‘ye 23.08.2005 tarihli yazısında,

_ 4734 ve 4735 sayılı kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki kanun tasarısı taslağının kurulca görüşülüp, kurum web sitesinde kamuoyunun görüş öneri ve eleştirilerine açıldığı,
_ Taslakta yeralan ilgili yasalardaki yenilik ve/veya değişikliklerin değerlendirilmesi amacı ile 06.06.2005 tarihinde bir toplantı yapılmasının planlandığı belirtilerek,
_ Toplantıya görüş ve önerilerimiz ile birlikte katılımımız yönünde istemde bulunulmuştur.

Kamu İhale Kurumunun web sitesinde yayımlanan Kanun Tasarısı Taslağının yürürlükteki mevzuatta olumlu yönde iyileştirmeler amaçladığı anlaşılmaktadır.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği üyelerini yakından ilgilendiren Kamu İhale Mevzuatındaki mevcut sorunları giderici ve günün koşullarına uygun çözümler getirmeyi amaçlayan düzenlemelere katkı vermeye hazırız.

1. Genel Değerlendirme

- Yürürlükteki Kamu İhale Mevzuatında, "Hizmet" ve "Danışmanlık hizmeti" alanında bölünmüş olan, "Mühendislik-Mimarlık Planlama" alanının ayrıca tanımlanması ve ikincil mevzuatın buna uygun olarak düzenlenmesi uygun olacaktır.

Bu düzenleme yapıldığında, KİK ve İhale yapan idare açısından doğrudan TMMOB ve Odalarını muhatap olarak almak mümkün olacaktır. TMMOB ve Odaların serbest çalışan üyelerinin tescil, kayıt ve denetimi ile ilgili bir iç hukuku ve deneyimi bulunmaktadır. TMMOB‘e bağlı meslek odaları,

- Mühendislik, Mimarlık, Şehir Plancıları ile bunların oluşturduğu firmaların kayıtlarını yapmakla mesleki deneyim ve uzmanlıkları konularında sicil tutmaktadırlar.
-Odalar ayrıca, yaklaşık maliyetlerin belirlenmesine yardımcı olabilecek fiyat analizleri vb. konusunda çalışmalar yapmaktadır.
Bu yaklaşım çercevesinde, odaların potansiyellerinden yararlanılması Kamu yararının, verimliliğin, sağlıklı rekabet koşullarının oluşmasına da yardımcı olacaktır.

- TMMOB ve bağlı odalarda serbest çalışanlar arasında yaygın örgütlenme uzmanlık alanında küçük üreticilik olup, kurumsallaşmış büyük firmalar oluşamamıştır. Ekonomik ve sosyal koşullar bu tür küçük büroların tasfiyesine, taşeronlaşmaya, yok olmaya yada işçileştirmeye doğru bir süreci zorlamaktadır. Kamu ihale mevzuatı da bu süreci hızlandırmamalıdır.
Mühendislik Mimarlık ve Planlama alanındaki firmalar, bu değişimden olumlu ve olumsuz olarak etkilenmektedir. Kurumsallaşma süreçinin piyasa koşullarında hızlı ve denetimsiz biçimde sürmesi halinde Mühendislik, Mimarlık, planlama alanında yabancı etkinliği ve tekelleşme tehlikesi artacak bu durum serbest rekabeti olumsuz yönde etkileyecektir. Bu ülkemizdeki, üretim alanlarına ilişkin ve çevre üzerindeki etkileri acısından da sakıncalar doğurabilecek bir gelişme olacaktır.

- Mühendislik, Mimarlık ve Planlama konusunda teknik bilgi birikimi ve deneyimi çok önemli olup, süre ile sınırlandırılmaması gerekmektedir. Buna karşın, ihalelerde benzer iş deneyiminin 5 yılla sınırlandırılmış olması ile, Mühendis, Mimarlık ve Şehir Plancı‘larının geçmiş deneyimleri yok sayılmaktadır. Son yıllardaki ekonomik krizin getirdiği işsizlik ortamı ve birçok deneyimli büronun kapanması da gözönüne alındığında, deneyimin ihale süreclerine yansıtılmamadığı bu nedenle gerçekte deneyimli bir çok firmanın alan dışına itildiği de görülmektedir.

Mühendislik-Mimarlık Planlama bürolarının iş alanları daralmış, rekabet gücü kalmamıştır. Bu yönden bir çok büro kapanmak durumunda kalmıştır. Birçok alanda güçlü bürolar kurulamamaktadır. Ekip oluşumu sağlanamamaktadır. Kamu ihale yasası bu gelişmeyi kısıtlamamalıdır.

2. 4734 Ve 4735 Sayılı Kanunla da Değişiklik Yapan Kanun Tasarısı Taslağına İlişkin Görüş ve Öneriler

- Kanunda değişiklik yapan tasarı taslağı, "Hizmet" ve "Danışmanlık hizmeti" tanımlarında önemli değişiklikler öngörmekte olup, bu konudaki değişiklikler, TMMOB üyelerini yakından ilgilendirmektedir. Mühendislik, mimarlık ve planlama konularının ayrı bir kategori olarak alınması ve TMMOB‘nin de katkısı ile ayrı ikincil mevzuat düzenlemesi, belgelerin TMMOB ve Odalar tarafından verilmesi, (üye belgesi değil, SMM veya BTB belgesi olarak), yetersiz olan 5 yıllık benzer iş deneyimi süresinin en az 15 yıla çıkartılması gibi konular öncelik almaktadır.

Tasarı taslağının maddelerine ilişkin görüşlerimiz,

- Madde 1‘de "Mimarlık ve Mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro imar uygulama, her ölçekte imar planı" K.İ.K Kanununun 4. maddesinde yeralan "Hizmet" tanımından çıkartılarak 48. maddede yeralan "Danışmanlık Hizmeti" tanımına ilave edilmiştir.
Böylece, bu hizmetlerin "belli istekler arasında ihale" yöntemine göre ihale edilmesi öngörülmektedir.

Danışmanlık hizmetleri tanımı gereği kapsamlı ve karmaşık özel uzmanlık ve deneyim gerektiren hizmetlerdir. Her ne kadar bu hizmetler özel uzmanlık ve deneyim gerektirmekteyse de bunların bir çoğu kapsamı ve içeriği açısından, tanımlı, özel teknik şartnameleri belirgin ve çoğu eşik değerlerin altında olan hizmetlerdir. Bu hizmetlerin-daha önce olduğu gibi- danışmanlık hizmetleri içinde yer alması mevcut sorunları çözemeyeceği gibi, geçmişte yaşanan sorunların tekrarlanma olasılığı da yüksektir. Bu nedenlerle yukarda belirtilen gerekçeler de göz önüne alınarak bu ve benzeri hizmetlerin 4. maddede "Teknik Hizmetler" adı altında ayrıca tanımlanması uygun olacaktır.

4. maddede yer alması önerilen "Teknik Hizmetler Tanımı" aşağıdadır.

Teknik Hizmetler: Serbest mühendislik, mimarlık ve şehircilik meslek alanına giren her türlü danışmanlık, mühendislik, mimarlık ve şehircilik hizmetleri, araştırma, yerseçimi, etüt, harita, kadastro, plan, imar planı, uygulama, proje, resim, hesap, ÇED, fiyat analizi, fizibilite, işletme, bakım, onarım, arama, faaliyet raporu vb ile, bunların yapımı ile ilgili her türlü, kontrollük, teknik uygulama sorumluluğu vb. hizmetler.

- 48. madde değişikliğinde "Mühendislik, Mimarlık ve Planlama" ifadesinin danışmanlık hizmetleri tanımında yer alması, ancak, imar ve uygulama ve her ölçekte imar planı etüt ve proje, harita ve kadastro ifadelerinin danışmanlık hizmeti tanımından çıkartılması önerilmektedir. Böylece, Mühendislik Mimarlık Planlama alanında, kapsam ve içerik bakımından karmaşık olan, özel deneyim, ekip ve uzmanlık gerektiren, eşik değerlerin üstündeki hizmetlerin danışmanlık hizmeti kapsamında ihale edilmesine olanak verilmiş olacaktır.

- 2. maddede kanunun 10. maddesine ilişkin değişiklikle, benzer iş deneyimi "yapımla ilgili hizmet işleri için" 15 yıla çıkartılmaktadır. Bu durum idarelerin yorum farklılıklarına neden olabilecek, ayrıca, teknik hizmetlerle ilgili firmalar arasında eşitsiz uygulamalara neden olabilecektir. 15 yıl deneyim konusu teknik hizmetler, mühendislik, mimarlık ve planlama alanını kapsayacak biçimde açıklıkla tanımlanmalıdır.

- 3. ve 4. madde değişiklikleri olumlu olarak değerlendirilmiştir.

- 5. madde değişikliği mal alımları ile (tıbbi malzemeler) ilgilidir.

- 6. madde değişikliği olumlu değerlendirilmiştir.

- 7. madde değişikliği olumlu değerlendirilmiştir.

- 8. madde değişikliği aşırı düşük tekliflere çözüm getirmeyi amaçlamaktadır. Öneri olumlu bulunmuştur. Tasarıda (b) fıkrasında getirilen "% 20‘sini geçmemek üzere" ifadesinin olası olumsuzlukları önlemek amacı ile kaldırılmalıdır.

- 9. madde olumlu bulunmuştur.

- 10. maddede 48. madde ile ilgili değişiklik yapılmaktadır. Bu konuda yukarıda öneri yapılmıştır.

- 11.12.13.14.15.16. maddeler olumlu bulunmuştur.

- 17. maddede 4743 sayılı kanunun 62. maddesi (c) ve (h) fıkraları değiştirilmektedir. (c) fıkrada, bulunmayan yapım işlerinden sonra,. ".... ile haberleşme, altyapı işlerinde" ifadesinin ilave edilmesi

- (h) fıkrası ile ilgili olarak, ..... başvurulardan sonra gelmek üzere "ilgili meslek odasınca belgelenen" ifadesinin ilave edilmesi,
önerilmektedir.