PETROL MÜHENDİSLERİ ODASI'NDAN TPAO-BOTAŞ BİRLEŞMESİNE İLİŞKİN BASIN AÇIKLAMASI

BASINA VE KAMUOYUNA

Ülke petrol sektörümüz; 80 li yılların ortalarına kadar Dünya petrol sektoründeki uygulamalara paralel olarak entegre bir yapıda kamu-özel hissedarları tarafından yönetilen nispeten özerk TPAO çatısı altında, petrol ve tanımı içerisindeki doğalgazın arama, üretimi gibi riskli faaliyetleri ile iletim, rafinaj, dağıtım ve pazarlama gibi kârlılığı yüksek ve riski az faaliyetlerini birarada toplayarak hükümetlerin ekonomik tercihleri doğrultusunda kendilerine ayrılan bütçelerle siyasi otoritelerin idari baskılarına açık bir yapı altında da olsa gelişmiştir. 80 li yılların ortalarından günümüze kadar ayrıştırmalar ve özelleştirmeler adı altında TPAO çatısı altındaki entegre yapı bozulmuş ve günümüzdeki yapıya dönülmüştür. Günümüzdeki yapılanma ile TPAO, 233 sayılı KHK da tarif edildiği üzere ekonomik gereklere uygun olarak verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda milli ekonomi ile uyum içerisinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmek ve yatırım kaynakları yaratmak üzere kamu adına sadece petrol arama ve üretmekle görevlendirilmiştir. Takiben Petrol Ofisi, TÜPRAŞ entegre yapıdan ayrılarak özelleştirilirken entegre yapıdan ayrılan BOTAŞ Doğal Gaz Piyasası Kanunu‘na göre 2009 yılında yapılacak yeniden yapılandırma sonrası yatay bütünleşmiş bir yapıya getirilip bölünecektir. Doğacak yeni şirketlerden BOTAŞ adı doğal gaz ithalatını yapan şirkete verilip diğer şirketlerle birlikte özelleştirilirken iletim bölümü başka bir şirket adı altında özelleştirilmenin haricinde tutulacaktır.

Dönemin iktidarlarının yanlış personel politikaları ve kuruluşlara siyasi geleceklerine yönelik yükledikleri ekonomik anlamda görev zararları hariç tutulursa, TPAO‘nun altında faaliyet gösteren entegre bir yapıda tüm faaliyetlerden her türlü verginin alınmasının yanısıra satışlardan elde edilen kârlar hükümetlerin bütçelerine ilave edilirken günümüzde yalnızca vergi gelirleri hükümetlerin bütçelerinde yer almaktadır. Günümüzdeki yapılanma ile sektör içerisindeki pazar payı 35 milyar dolara yaklaşan bir pazarın gelirinden pay alan rafinaj, dağıtım ve pazarlama şirketlerinin arama faaliyetlerinden uzak durmaları sonucunda petrol sektörünün riskli aramacılık faaliyetlerinin bu pazardan yatırım anlamında destek görme olasılığının önü açılamamış, yurtiçi faaliyetler eskiden olduğu gibi bugün de %90 ağırlıkla milli petrol şirketimiz TPAO tarafından gerçekleştirilmiştir. Dünya genelindeki yapılanmalarda devletler adına petrol politikası üretmekte olan kamu veya özel şirketler genelde arama gibi riskli faaliyetler dahil sektörün tüm alanlarında faaliyet gösterecek şekilde sektördeki yerini almaktadır.

Dünya petrol kaynaklarının çok yakınında yer alan ülkemizin ulusal çıkarları doğrultusunda petrol politikaları üretecek entegre yapıda ulusal bir şirkete mutlaka ihtiyacı vardır. Bu konuda ihtiyaç duyulan şirketin yapısını ve sektordeki konumunu sınırlandırmamakla beraber arzu ettiğimiz üzere kamu adına entegre bir yapının gerçekleştirilmesinin düşünülmesi halinde geçmişte yaşanan deneyimlerin ışığında milli petrol şirketimiz TPAO nun bu konudaki en iyi adres olduğuna inanıyoruz.

Enerji sektöründe küçük şirketlerin birleşmeler yolu ile büyüyerek dünya genelinde söz sahibi olmaya çalıştığı bir dönemde yıllardır entegrasyonu savunan TMMOB Petrol Mühendisleri Odası‘nın bu kapsamda bir süredir gündemde tutulan TPAO-BOTAŞ birleşmesi konusundaki gorüşleri aşağıda verilmiştir.

1- Hükümet politikaları olarak arzu ettiğimiz üzere petrol sektöründe kamu yönetiminde entegre yapı destekleniyorsa birleşme sadece iki şirketle sınırlı kalmayıp yapılacak yasal düzenlemelerle bu yapıda petrolün arama, üretim, rafinaj, iletim, dağıtım ve pazarlama bölümlerinin yer alması sağlanırken idari ve mali yapının hükümetlerin baskılarından etkilenmeyecek şekilde oluşturulması mutlaka sağlanmalıdır.

2- Bu yapı yakın geçmişimize kadar sektörün tüm alanlarında faaliyet gösterecek kadar bilgi birikimine ulaşmış TPAO çatısı altında gerçekleştirilmelidir.

3- Entegre yapının çekirdeğini oluşturacak olası TPAO-BOTAŞ birleşmesinde kuruluşların personel hak ve kazanımları korunurken kuruluşlara hükümetlerce politik çıkar elde etmek üzere yüklenilen görev zararlarından oluşan finansal zorlukların birleşme sonrası ortaya çıkacak kuruluşun gücünü etkilememesi sağlanarak, kurulacak yapının baştan zarar görmesi engellenmelidir.

4- Birleşme; halen TPAO ve BOTAŞ‘ın uluslarasıKonsorsiyumlarda farklı konumlarda ülkemiz adına yürüttükleri yurtdışı yatırımlarında birleşme sonrası konsorsiyumlardan gelebilecek aynı şirketin iki ayrı pozisyonda yer almasının sorun yaratacağı yönündeki olası itirazlar öne sürülerek, yılların çabaları ile elde edilmiş olan ve değeri giderek artan yurtdışı yatırımların özel şirketlere devredilmesinin nedeni olmamalıdır.