TEHLİKE SINIFLARI TEBLİĞİ TASLAĞINA İLİŞKİN GÖRÜŞ

İLGİ: 23 Temmuz 2012 Tarih ve B.13.0.İSG.0.00.00.00/205/8051 sayılı yazınız

İlgi yazınızla Tehlike sınıfları tebliği taslağına ilişkin Birliğimiz görüşleri istenmektedir.

Her işin ve yapıldığı yerin kendine özgü tehlikeleri barındırdığı açıktır. Soyut olarak işyerlerinin tehlikelere göre ayrılmasının İşçi Sağlığı ve Güvenliğine katkı sağlamayacağı görüşündeyiz. Bilindiği gibi Çalışma yaşamında var olan tehlikeler (6331 sayılı Yasa Tanımı Tehlike: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyeli.) bir işyerinde alınmayan tedbirler sonucunda telafi edilemeyecek (Kalıcı sakatlık veya yaşam kaybı) ziyanlara neden olabilecek ise o iş yerinin çok tehlikeli sınıfta ( taslak tebliğ gereği) olması kaçınılmazdır.

Güvenlik kültürünün yerleşik olmadığı ülkemizde NACE Rev.2_TR kodlamasında yer alan çalışma alanlarının hemen hepsinde kazaların kaçınılmaz olduğu yaşanan iş kazalarına baktığımızda ortaya çıkmaktadır.

Bu durumda NACE Rev.2_TR kodlaması, bu işyerlerinde A,B,C sınıfı İSG Uzmanının hangi iş kollarında çalıştırılacağının belirlenmesi anlamını taşımaktan öteye gitmemektedir. Burada şunu sormak gerekir, bu standartların alındığı Avrupa da standartlar ne amaçla çıkmıştır ve AB ülkelerinde A,B,C sınıfı İSG Uzmanı diye (hele hele 2 yıllık teknikerlerin bile olabildiği) bir kavram var mıdır?

Tehlike sınıflarına bakışımızın bu yönde olmasına, bu güne kadar yasa, yönetmeliklere göndermiş olduğumuz görüşlerin dikkate alınmamasına karşın kamusal sorumluluk gereği tebliğ üzerine görüşlerimiz aşağıda sunulmuştur.

Yazınız eki NACE Rev.2_TR kodlaması tehlike listesine ilişkin görüşlerimizde liste üzerinde önerdiğimiz tehlike sınıfı yazılarak yorumlanmıştır. Ancak NACE Rev.2_TR kodlamasında yer almayan bazı iş kolları da  öneri olarak sunulmaktadır.

•1.      Tebliğ Taslağı "MADDE 2 - (1) İşyerinin tehlike sınıfının tayininde o işyerinde yapılan asıl iş temel alınır." denilmektedir. Ancak aynı anda farklı alanlarda işlerin yapılmakta olduğu işyerleri bakımından, asıl iş-tali iş ayrımının yapılmasında sorunlar çıkacağı açıktır. Örneğin işletme belgesinde belirtilen "asıl iş"i az tehlikeli sınıfında olan bir işyerinde, ikinci iş olarak tehlikeli ya da çok tehlikeli gruba dâhil bir faaliyet yürütülmesi halinde, işletmenin üst gruptaki tehlike sınıfına dahil edilmemesi, 6331 Kanunun amacına aykırılık teşkil edebilecektir. Bu nedenle bu maddenin aşağıdaki gibi değiştirilmesini önermekteyiz.

"MADDE 2 - (1) İşyerinin tehlike sınıfının tayininde o işyerinde yapılan asıl iş temel alınır.

 (2)İşveren işyerinde gerçekleştirdiği eklenti veya faaliyet değişikliğini en geç 15 gün içerisinde Bakanlığa bildirir.

(3)İşyerinde birden fazla asıl iş tanımına uygun faaliyetin yürütülmesi halinde, tehlike sınıfı daha yüksek olan iş temel alınır."

•2.      Tebliğ Taslağı MADDE 3-(3)‘te "Komisyon toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Oyların eşitliği halinde Başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Çekimser oy kullanılamaz." denilmektedir. Ancak bir işyerinin ne kadar tehlikeli olduğu, işyerlerinin faaliyetleri (yüksekte çalışma, ateşli işler, kaldırma operasyonları vb.), kullanılan ekipmanlar, çalışma metodolojileri, kullanılan malzemeler (hammade, kimyasal vb.) ve çalışma alanları bazında yapılan risk analizleri sonucunda risk puanları göz önüne alınarak belirlenmelidir. Oylama yöntemiyle belirlenecek tehlike sınıflarının ne kadar doğru olacağı tartışılmalıdır.

Ayrıca Madde 3-(1)‘de anılan Kurul üyelerinin risk analizi ve işyerlerindeki kazalara neden olabilecek tehlikelerin neler olacağı konusunda uzman olmaları gerekmektedir. Kurula bakıldığında üyelerden bazılarının konu üzerindeki yetkinliği tartışılabilir.

NACE Rev.2_TR kodlaması iş kolları listesinde, iş kollarının tehlike sınıflarının hangi esaslara dayanılarak verildiği bilinmemektedir. Tehlike sınıfları, meslek hastalıklarının da dikkatle alınarak kriterleri belirlenerek belirlenmelidir.

•3.      Tebliğ Taslağı MADDE 4 - (1) İşyeri tehlike sınıfına yapılan itirazlar Bakanlıkça değerlendirilir. Değerlendirme; Bakanlığımız tescil kayıtları üzerinden ve işyerinin tesciline esas alınan asıl iş dikkate alınarak sonuçlandırılır.

(2) Gerekli görülmedikçe işyerlerinde yapılan esas işe ilişkin inceleme yapılmaz. İşyerlerinde inceleme yapılma zorunluluğunun doğması halinde teknik inceleme için yapılacak ortam ölçüm ve kontrol masrafları işverenlerce karşılanır

Denilmektedir, ancak Firmaların çalışma alanlarına göre tehlike sınıfları tescillerine göre değişmiş olabileceği düşünülerek İşyerleri en az 3 yılda bir periyodik ve zorunlu olarak denetlenmelidir. Bu nedenle bu maddenin aşağıdaki gibi değiştirilmesini önermekteyiz.

MADDE 4 - (1) AÇIKLAMA: İşyeri tehlike sınıflarının güncel olmadığı tescil kayıtları

üzerinden incelenip işyerinin tesciline esas asıl işin yapılıp yapılmadığı denetlenmelidir. İnceleme sonucunda tehlike sınıfı yeniden belirlenmelidir.

(2) İşyerlerinde esas işe ilişkin olarak Bakanlıkça 3 yılda bir periyodik denetim ve inceleme yapılır.

•4.      Bu taslakta yer alan faaliyetlere baktığımızda ise (NACE Rev.2_TR) bunların detaylandırıldığı (yaklaşık 25 kat) görülmektedir. İstatistiki bilgi açısından faaliyetler ve bunların alt gruplarının yazılması bu istatistiklerin değerlendirilmesi açısından önem taşıyacağı ve bunların da doğru değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması sonucu iş kazaları ve meslek hastalıkları konusunda olumlu gelişmeler sağlanabileceği düşünebilinir. Çünkü SGK tarafından açıklanan 4 yıllık istatistiklere bakıldığında ;

2007 yılı istatistiklerinde bilinmeyen İş Kazası 23, bilinmeyen Ölüm nedeni ise 57,

2008 yılı istatistiklerinde bilinmeyen İş Kazası 8, bilinmeyen Ölüm nedeni ise 51,

2009 yılı istatistiklerinde bilinmeyen İş Kazası 21, bilinmeyen Ölüm nedeni ise 781,

2010 yılı istatistiklerinde bilinmeyen İş Kazası 187, bilinmeyen Ölüm nedeni ise 50

olarak açıklandığı görülmektedir.

Buradan da anlaşılmaktadır ki İş Kazaları ve Ölümlerin tablolarda bir yeri bulunmamaktadır.

•5.      Meslek Hastalıkları konusundaki acı gerçek ise yıllardır gözler önündedir.2010 yılında meslek hastalığından 10 kişinin öldüğü, bunun 6 sının Kömür ve Linyit çıkarılması faaliyetlerinde çalışanların, diğerleri ise 1‘i geçmemek üzere değişik iş kollarındaki faaliyetlerde çalışanların olduğu istatistiklerde görülmektedir.

Mevcut 99 koddan ;

18.sırada Tekstil Ürünleri İmalatı, 19.sırada ise Giyim Eşyaları İmalatı görülmekte ve 2010 istatistiklerine göre Meslek Hastalığından hiçbir kimsenin ölmediği görülmektedir. Yine herkesin bildiği Kot Taşlama İşlerinde ölenler maalesef burada yer almamaktadır.

•6.      NACE Rev.2_TR kodlamasında yeralmayan iş kolları :

•·         Gemi, yüzer platform ve yüzer yapıların tamirleriyle ilgili bir tanımlama listede yoktur. Çalışma sahamızda tamir yoğun bir iş koludur. Buna en yakın olarak 30.11.08 maddesinde "Gemilerin, yüzer platformların ve yüzer yapıların büyük çapta değiştirilmesi ve yeniden inşası" geçse de bu yeterli değildir.

•·         Gemi yan sanayine ait; 25.99.08 maddesinde Metalden gemi ve tekne pervaneleri ve bunların aksamları ile çıpalar, filika demirleri vb. imalatı hariç hiçbir yan sanayi dalının belirtilmemiş olması büyük bir eksikliktir. Gemiye ait elektrik, izolasyon, boya üretimi, galvaniz kaplama, asit temizliği gibi ürünler ve dallar başka maddelerin içinde yer alsa da, gemi yan sanayi ürünlerinden bilhassa metal ve metal dışı içerikli (demir, çelik, alüminyum, kompozit, fiber, vb.) olanlardan bahsedilmemektedir. Bu durum 30.11 maddesi altına    "gemilere ait gerek metal, gerekse metal dışı malzemelerle yapılan yan sanayi üretimi" şeklinde yeni bir madde eklenerek düzenlenmelidir. Bu iş kolunda çalışan sayısı tersane istihdamlarının yaklaşık 4-5 kat üstündedir.

•·         722 5 23.12 05 Lazer kullanılarak cam işleme eklenmelidir.

•·         667 4 21.20.05 Radyofarmasotik üretimi eklenmelidir.

•·         Ekli tehlike sınıfı listesinde jeotermal faaliyetlere özel bir sınıflandırma mevcut değildir.1599 ID‘ li sınıflandırma altına eklenmelidir.

•·         Madencilik ve Taş Ocakçılığı (ID142) altında petrol ve gaz çıkarımı mevcut olmakla birlikte bu sınıfa ‘jeotermal su üretimi‘ de eklenmelidir.

Ek: NACE Rev.2_TR kodlaması tehlike listesine ilişkin görüşlerimiz