Elektrik İşleri ETÜD İdaresi Davası Sonucu

T.C.
DANIŞTAY BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2001/1683 Karar No : 2004/3371
Davacı__________; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB)
Atatürk Bulvarı No:131 Kat:9 - Kızılay/ANKARA
Vekili____________: Av. Hüsnü öndül - Aynı adreste
Davalı____________: 1- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı - ANKARA
2- Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü -ANKARA Veküi : Av. Muhsin özçelik - Aynı yerde
Davanın Özeti______Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) tarafından, 9.7.2000 günlü, 24104 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü Personeli Atama‘ve Görevde Yükselme Yönetmeliğinin 6/b ve 7/f maddelerinin iptali ve yürütmenin durdurulması istenilmektedir.
Enerji ve ve Tabii Kaynaklar Bakanlıâı‘nın Savunmasının Özeti : Elektrik işleri Etüd İdaresi Genel Müdürlüğü‘nün 2819 sayılı Kanun‘la kurulmuş tüzel kişiliğe haiz bir kuruluş olduğunu ve hakkında açılan davaları takibe yetkili ve görevli bulunduğunu, bu sebeple Bakanlığın davalı konumundan çıkartılması gerektiğini, söz konusu Yönetmeliğin, 657 sayılı Kanun, 2819 sayılı Elektrik işleri Etüd idare Teşkiline Dair Kanun ile 15.3.1999 tarihli Görevde Yükselme Genel Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmış olduğunu, 6. maddede; genel şartlar arasında yer alan "ElE.‘de en az iki yıl hizmeti bulunmak" hükmünün sadece mühendisleri kapsayan bir madde olmayıp, idarede çalışan tüm personeli ilgilendirdiğini, bu sebeple davacının 6. maddenin iptalini istemekte bir menfaatinin bulunmadığını, 7. maddenin (f) bendindeki hükmün amacının, 4 yıldan az öğrenim gören yüksek okul mezunlarının mühendis ve mimar kadrolarına atanmaması olduğunu, 4 yıllık yüksek öğrenim görmeden mimar ve mühendis unvanı alınmasının mümkün olmadığını, çalışırken mühendis ve mimarlık unvanını alanların, 657 sayılı Yasaya göre intibaklarının yapılmakta olduğunu, Teknik Hizmetler Sınıfında istihdam edilmeyen mimar ve mühendislere idarenin ihtiyacı olduğu takdirde, bu konudaki yasa ve mevzuat hükümlerine göre Teknik Hizmet Sınıfına geçirildiğini veya naklen atanmalarının sağlandığını, davacının, yasa ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak naklen tayin işlemi yapılmış veya yapılacakmış gibi tahminlerle dava açmış olduğunu, diğer yandan kurumda iki yıl çalışmış olmak şartının, Genel Yönetmelikte de yer aldığını, davanın usul ve esastan reddinin gerektiğini savunmaktadır.
Elektrik işleri Etüt idaresi Genel Müdürlüğü‘nün Savunmasının özeti :
idarenin 2819 sayılı Kanunla kurulmuş, tüzel kişiliğe haiz bir kamu kuruluşu olduğunu ve 657 sayılı Yasaya sadece Ek Geçici ,9. maddesi açısından bağlı olup, diğer konularda 3659 sayılı Yasa ile Bakanlar Kurulu‘nca yayımlanan Dahili Talimatnamesine tabi bulunduğunu, bu sebeple dava konusu Yönetmeliğin 657 sayılı Yasa‘ya aykırı olduğu iddiasının dayanaksız olduğunu, ayrıca Genel Görevde Yükselme Yönetmeliğinin kapsam maddesinde de ElE İdaresinin bulunmadığını, bununla beraber konuda birlik sağlamak açısından Devlet Personel Başkanlığı‘nın katkılarıyla dava konusu Yönetmeliğin hazırlandığını, bu nedenle Enerji Bakanlığı‘nın davada, davalı konumunda gösterilmemesi gerektiğini, Bakanlığın. Yönetmeliğin hazırlanmasında kurumlar arasında paralellik olması ve hiyerarşik yazışma kuralları ve Resmi Gazete‘de yayımlanması için bağlı olması sebebiyle Yönetmelikle ilgili olduğunu; esas yönünden ise, Bakanlık savunmasında belirtilen hususlar ileri sürülmekte ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi : Dr. Zuhal Bereket Baş
Düşüncesi_________: 9.7.2000 gün ve 24104 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Görevde Yükselme Yönetmeliğinin 6. maddesinin iptaline yönelik davanın reddine, 7. maddesinin (f) bendinin ise, iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
Danıştay Savcısı_____: Turan Karakaya
Düşüncesi_________: Dava, 9.7.2000 gün ve 24104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Görevde Yükselme Yönetmeliğinin 6/b ve 7/f maddelerinin iptali istemi ile açılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin Genel Şartları düzenleyen 6. maddesinin (b) bendinde "Bu Yönetmeliğin görevde yükselme sınavına tabi unvanlarında alt bir görevden daha üst bir göreve atanabilmek için;..... b) EİE‘de en az 2 yıl hizmeti bulunmak..... gerekir" hükmüne yer verilmiştir.
Bir kurumun, görevde yükselme sınavına tabi kadrolara atama konusunda idareye tanınan takdir yetkisi kullanılarak ElE‘de en az iki yıl hizmeti bulunma şartının aranmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Diğer taraftan, aynı yönetmeliğin Özel Şartları düzenleyen 7. maddenin (f) bendinde "Mühendis, Mimar Kadrosuna Atanabilmek için, Üniversitelerin mühendislik dalında 4 yıl veya daha fazla öğrenim veren fakültelerinden mezun olmak" hükmü yer almaktadır.
Anılan hükümle, mühendis ve mimar unvanını kazanan, fakat kurumda memur olarak çalışanların mühendis ve mimar kadrolarına atanmalarını görevde yükselme olarak değerlendirilip, aynı koşullara bağlanmıştır. Oysa gördüğü öğrenim sonucu mühendis ve mimar unvanını kazananların söz konusu kadrolara atanmaları, sadece sınıf ve unvan değişikliği olup, görevde yükselme niteliği taşımamaktadır.
Bu durumda, mühendis ve mimar unvanını kazananların, bu kadrolara atanabilmeleri için görevde yükselme sınavına tabi tutulmasını öngören hükümde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu yönetmeliğin 7/f maddesinin iptali, 6/b maddesinin iptali isteminin ise reddi gerekeceği düşünülmektedir.
TÜRK MiLLETi ADINA
Hüküm veren Danıştay Beşinci Dairesince işin gereği düşünüldü.
Davacı idarelerin, usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
Davacı; Yönetmeliğin 7.maddesinde yapılan düzenleme sonucu yükselinecek kadrolar arasına mühendis ve mimar kadrolarının da dahil edildiğini, oysa, mühendis ve mimar unvanlarının, Mühendislik ve Mimarlık Hakkındaki Kanuna göre kullanıldığını, bu unvanların yasa uyarınca kazanılan unvanlar olması nedeniyle görevde yükselmenin konusu olamayacağını, dolayısıyla Yönetmeliğin, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanuna ve Anayasanın 124/1. maddesine aykırı olduğunu, ElE.‘de en az 2 yıl hizmeti bulunmak koşulunun, unvan açısından belirsizlik taşıdığını böyle bir genel şartın, mühendis ve mimarların özel yasaları ile çeliştiğini, aynı şekilde 657 sayılı Yasanın 36/II maddesindeki Teknik Hizmetler Sınıfı ile ilgili düzenlemeye de aykırılık taşıdığını, Yönetmeliğe göre 2 yıldan sonra mühendis ve mimar unvanının kullanılabileceğini, çünkü 2 yıllık hizmet koşulunun, 7/f ile mühendis ve mimar unvanı için getirilmekte olduğunu ileri sürmekte ve 9.7.2000 tarihli ve 24104 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan "Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Görevde Yükselme Yönetmeliğininin 6/b ve 7/f maddelerinin iptalini İstemektedir.
Dava konusu Yönetmelikte 19.12.2000 gün ve 24265 sayılı, 4.6.2001 gün ve 24422 sayılı ve 6.11.2001 gün ve 24575 sayılı,13.11.2002 gün ve 24935 sayılı, 14.5.2003 gün ve 25108 sayılı Resmi Gazetelerde yayımlanan Yönetmelikler ile değişiklikler yapılmış ise de, davacı tarafından iptali istenilen hükümler yürürlüğünü koruduğundan işin esasının incelenmesine geçildi:
Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasadan, tüzükler yürürlüğünü kanundan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanun ve tüzükten almaktadırlar. Bir normun kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır. Bahsedilen hiyerarşinin, yönetmelikler bakımından bir ifadesi niteliğini taşıyan Anayasanın 124. maddesinde de; Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilecekleri belirtilmiştir.
657 sayılı Yasanın 2 nci maddesinde; "Bu Kanun, Devlet Memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, İlerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yükümlülük ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer Özlük işlerini düzenler. Bu Kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği hususları belirtmek Üzere tüzükler çıkarılır. Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulur" ifadesine yer verilmiştir.
Aynı Yasanın 214 ncü maddesinde; "Devlet Memurlarının yetişmelerini sağlamak, verimliliğini arttırmak ve daha ileriki görevlere hazırlamak amacıyla uygulanacak hizmet içi eğitim, Devlet Personel Başkanlığı tarafından ilgili kurumlarla birlikte hazırlanacak yönetmelikler dahilinde yürütülür", 72 nci maddesinin son fıkrasında ise Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler İle kurumların Özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir" hükmü bulunmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 8.6.1984 tarih ve 217 sayılı Devlet Personel Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre, 15.3.1999 tarih ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kararlaştırılan "Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmelik" 18.4.1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, Yönetmeliğin kapsam başlıklı değişik 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin, özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla genel ve katma bütçeli kurumlar, II özel idareleri, belediyeler, il özel idare ve belediyelerin kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan Devlet memurlarından müdür (başmüdür, il ve bölge müdürleri ve bunların yardımcıları ile Dışişleri Bakanlığı kadrolarında bulunan uzmanlar hariç) ve daha alt görevlere görevde yükselme suretiyle atanacaklar hakkında uygulanacağı, kamu kurum ve kuruluşlarının, bu kapsama dahil olmayan daha üst görevlere yapılacak atamaları da çıkaracakları özel yönetmelikleri kapsamında düzenleyebilecekleri hükme bağlanmıştır.
9.7.2000 günlü, 24104 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Görevde Yükselme Yönetmeliği"nin 6. maddesinde, görevde yükselme sınavına tabi unvanlarda alt bir görevden daha üst bir göreve atanabilmek için gerekli olan "Genel Şartlar" sayılmış olup, bu şartlar arasında maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde;" EİE‘de en az 2 yıl hizmeti bulunmak" hükmüne yer verilmiştir.
Devlet Memurları Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin "Hizmet Süresi" başlıklı 6. maddesinin ikinci fıkrası ile kurumlara atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, Devlet Memurları Kanunun 68. maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen süreleri dikkate alarak belirleme yetkisi verilmiş ve bu konuda sınırlama olarak bu sürelerin en az iki yılının atamanın yapılacağı kurumda geçmiş olması koşulu getirilmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 6/b maddesi ile görevde yükselme niteliğinde yapılacak atamalara ilişkin olmak üzere getirilen genel şartlar arasında, ElE.‘de en az 2 yıl hizmeti bulunmak koşulunun getirilmesinde Genel Yönetmeliğe ve hukuka aykırılık bulunmadığından, davacı tarafından bu maddeye yönelik olarak ileri sürülen hususlar, bu maddenin İptalini gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinde ise; görevde yükselme sınavına tabi unvanlar ve bu unvanlara atanabilmek için aranılacak "Özel Şartlar” belirlenmiş ve maddenin (f) bendinde; "Mühendis ve mimar kadrosuna atanabilmek için üniversitelerin mühendislik dalında 4 yıl veya daha fazla öğrenim veren fakültelerinden mezun olmak hükmü yer almıştır.
Yönetimlerin, belli görevlere atanacak personelde aranılacak Koşulları belirleme konusunda takdir yetkisi bulunmakta olup; kurumda çalışan, ancak mühendis ve mimar unvanına sahip olmakla beraber Teknik Hizmetler Sınıfında istihdam edilmeyen personelin, davaya konu Yönetmeliğin 7/f maddesinde yer alan mühendis ve mimar kadrolarına atanabilmeleri için Üniversitelerin mühendislik dalında 4 yıl veya daha fazla öğrenim veren fakültelerinden mezun olmak şartı, mimarlık dalındaki yüksek öğrenimin sayılmaması nedeniyle eksik bulunmaktadır. Ayrıca; gördüğü öğrenim sonucu olarak mühendis ve mimar unvanı kazanan kişilerin, bu kadrolara atanmaları, sadece sınıf ve unvan değişikliği niteliğinde olup, görevde yükselme niteliği taşımamaktadır. Dolayısıyla mühendis ve mimar unvanı kazanmış olan, ancak farklı kadrolarda görev yapan kişilerin bu kadrolara atanmak için, sınıf ve unvan değişikliği için yapılacak sınavı kazanmaları zorunlu olmakla birlikte; yapılacak bu sınavın görevde yükselme sınavı dışında mühendislik ve mimarlık mesleği ile ilgili ve dışardan mühendis ve mimar alımları için yapılan sınavla aynı nitelikte olması gerektiği açıktır. Bu durumda, öğrenim sonucu elde edilen mühendis ve mimar unvanları ile ilgili kadrolara yapılacak atamaların görevde yükselme sınavı kapsamına alınmasında hizmet gereklerine ve hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 9.7.2000 gün ve 24104 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Görevde Yükselme Yönetmeliğinin 6/b. maddesinin iptaline yönelik davanın reddine, 7(f) maddesinin iptaline, aşağıda dökümü gösterilen 44.290.000,- lira yargılama giderlerinin yarısı olan 22.145.000.-llranın davalı idarelerce davacıya ödenmesine, diğer yarısı olan 22.145.000- liranın davacı üzerinde bırakılmasına, karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde göre 300.000.000.- lira avukatlık ücretinin davalı idarelerce davacıya ödenmesine, aynı miktar avukatlık ücretinin davacı tarafından, davada avukatla temsil edilen Elektrik işleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğüne verilmesine, eksik yatırılan 8.500.000,- lira posta pulunun davacıya tamamlattırılmasına, 29.9.2004 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. Yargılama Giderleri____ı
Harç Pulu : 10.790.000.-
Posta Pulu : 33.500.000.-
Toplam : 44.290.000.-