JFMO'DAN PETROL YASASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMA

6326 SAYILI MEVCUT PETROL KANUNU‘NDA DEĞİŞİKLİK YAPAN TASARI TBMM‘DE

17 OCAK 2007 TARİHİNDE KABUL EDİLDİ.

Türkiye Cumhuriyetinin ilanından bu yana, 1926 yılında kabul edilip 1954 yılında 6326 sayılı kanunla iptal edilen 792 sayılı 1. Kanun; 1954 yılında kabul edilen ve yapılan 6 değişikliğe rağmen iptal edilmeyen 6326 sayılı 2. Kanun ve bu kanunu iptal eden, TBMM‘de kabul edilen 3. Kanunumuz yasalaşmıştır.
Yeni Yasadaki önemli bazı düzenlemeler;

1-Arazi Tarifi "Türkiye Cumhuriyeti‘nin topraklarını, iç sularını, karasularını ve bunların ötesinde sınırları uluslararası hukuka uygun biçimde belirlenmiş kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge alanlarını" olarak değiştirilmiştir. Petrol bulgusu ile petrol keşfi ayrı ayrı tanımlanmıştır.

- Ham petrol
- Doğal gaz
- Gaz hidrat gibi yeni tanımlar getirmiştir. (Madde-2)

2-Arama ruhsatnamesi sahasındaki bilgi ve veriler ruhsatname süresinin sonunda, Üretim sahalarına ait gizli bilgiler ruhsatnamenin yürürlük tarihinden itibaren 5. yılın sonunda, Araştırma iznine ait bilgiler ruhsatnamenin yürürlük tarihinden itibaren 8. yılın sonunda açık hale gelecektir. (Madde.11)

3-Türkiye kara ve deniz olmak üzere 2 ayrı Petrol Bölgesine ayrılmıştır. (Madde: 12)

4-Arama Ruhsatı alma sayısındaki bu sınırlama, TPAO‘na sağlanmış ayrıcalık sona ermiş, Ruhsat sahiplerinin; Bölgesel Arama Sondajı Mükellefiyeti kaldırılmıştır. Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne İş Programı ve Mali Yatırım Programı ile mali yatırımının % 2 si kadar teminat verilecektir. (Madde 14)

5-Arama Ruhsatının süresi; karalarda en fazla 9 yıl ( 5+2+2), denizlerde en fazla 14 yıl (8+3+3) (Madde:16),
Bir arama sahası; Karalarda 100.000 hektar Denizlerde 1.000.0000 hektardan fazla olamaz (Madde:16),
Petrol aramalarına açık bir sahaya yapılan Arama Ruhsatnamesine müracaatı ve ilk müracaatın ilanından itibaren 90 gün içinde yapılacak müracaatlar dikkate alınacaktır. 60 gün içinde sonuçlandırılacaktır.(Madde: 16),
Başvuru sahibi, ruhsat başvurusunda vermiş olduğu iş programı için gerekli yatırımın % 2 si kadar teminat verir. İş programının gerçekleştirilmeyen kısmına tekabül eden yatırım tutarının % 2 si irad kaydedilecektir. (Madde:16)

6-Sadece İşletme Ruhsatlarından ‘Devlet Hakkı‘ alınacaktır. (Madde:18),
Bir şirket, üretim yaptığı sürece söz konusu İşletme Ruhsatını elinde tutabilir, 40 yıllık azami süre kısıtlaması kaldırılmıştır. (30 yıl+ 10 yıl +10 yıl + 10 yıl .) (Madde: 18)

7-DEVLET HİSSESİ % 2 İLE %12 ARASINDA DEĞİŞEN ORANLARDA ALINACAKTIR. (MADDE : 19) KARALARDA:
Üretim sahası bazında Ham Petrol üretimi (Varil/Gün) Alınacak Devlet Hissesi Oranı
- 500‘e kadar % 2
- 501 - 2000 için % 4
- 2001- 5000 için % 6
- 5001- 10 000 için % 8
- 10 000‘den fazla için % 12
Üretim sahası bazında Doğal Gaz üretimi (M3/Gün) Alınacak Devlet hissesi Oranı

- 85 000‘e kadar % 3
- 85 001- 340 000 için % 6
- 340 001- 750 000 için % 8
- 750 001- 1 500 000 için % 10
- 1 500 000‘den fazla için % 12

DENİZLERDE:

Üretim sahası bazında Ham Petrol üretimi (Varil/Gün) Alınacak Devlet Hissesi Oranı

- 20 000‘e kadar % 2
- 20 001 - 50 000 için % 6
- 50 001 - 100 000 için % 8
- 100 001 - 150 000 için % 10
- 150 000‘den fazla için % 12

Üretim sahası bazında Doğal Gaz üretimi (M3/Gün) Alınacak Devlet Hissesi Oranı

- 3 300 000‘e kadar % 3
- 3 300 001 - 8 200 000 için % 6
- 8 200 001 - 16 400 000 için % 8
- 16 400 001 - 24 600 000 için % 10
- 24 600 000‘den fazla için % 12
- Su derinliğine göre;

0 - 500 metre arasındaki sahalardan yapılan üretimden % 5, 501 metre - 1000 metre arasındaki sahalardan yapılan üretimden % 10, 1001- 1500 metre arasındaki sahalardan yapılan üretimden % 20, 1500 metreden fazla olan sahalardan yapılan üretimden % 30 oranında daha az Devlet Hissesi alınır.

- Gravitesi 16 API‘dan az olan ham petrolden % 50 oranında daha az Devlet Hissesi alınır.

- Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce kabul edilecek üretimi artırma yöntemleri ile elde edilecek ilave üretimden % 25 oranında daha az Devlet Hissesi alınır.

Devlet Hissesi (Royalty) nakden ödenebilecektir. ( Madde. 19),
Karalarda elde edilen Devlet hissesinin %50‘si işletme ruhsatının bulunduğu ilin il özel idaresinin açtıracakları hesaba aktarılır. ( Madde. 19),

8- Şirketler petrol ameliyelerinde kullanılmak kaydıyla malzeme ve ekipmanı gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerden muaf olarak ithal edebilir. İthale konu olan malzemeler ve ekipmanın yurt içinden temin edilmesi halinde, dahil de alınan her türlü vergi, harç ve resim muafiyeti bunlara da uygulanır. (Madde.23)

9-İthal edilmiş sermayelerini aşan transfer edilebilecek net kıymetler cari yıl içinde 3 er aylık dönemler sonunda transfer edilebilir. (Madde.24)

10-Türkiye‘de çalıştırılacak yabancı personelin ilgili kanunlara (4817 sayılı) tabi olmadan istihdamı sağlanacaktır. (Madde:25)

11-Petrol ameliyesi için yurt dışından getirilen gemi ve personel Kabotaj Kanunu‘ndan istisna tutulacaktır. (Madde:30)

12-Damga Vergisi Kanunu‘na ekli 2 sayılı Tablo‘nun ilgili bölümüne bir fıkra eklenerek petrol hakkı sahiplerinin petrol arama ve üretim faaliyetlerine ilişkin olarak yapmış oldukları sözleşmelere ilişkin kağıtların Damga vergisinden muaf olmaları sağlanmıştır. (Madde:33)
Kanunlaşan Tasarı ile:

- 6326 sayılı mevcut yasada yer alan "Milli Menfaatin Korunması" başlıklı bölüm ve maddelerinin tamamıyla çıkarılmış olması, düzenlemenin kamu menfaatleri yerine uluslar arası şirket menfaatinin gözetildiğinin açık göstergesidir.

- Petrol arama ve üretim faaliyetinde bulunmak için yapılan başvurunun değerlendirilmesinde mevcut yasanın ilk kriteri olan "talebin milli menfaatlere uygun olması" ölçütü yasadan çıkarılarak; öncelikle ülke yararını gözetme anlayışı terk edilmiş, uluslar arası şirketlere avantaj sağlanmıştır.

- Yabancı devletlerin doğrudan doğruya veya dolayısıyla idaresinde etkili olabilecekleri şirketler ile yabancı bir devlet için veya yabancı bir devlet namına hareket eden şahısların, petrol faaliyetinde bulunamayacakları, mülk edinemeyecekleri, tesis kuramayacakları hükmü çıkarılarak; stratejik öneme sahip bir konuda yabancı devletlerin belirleyici olması önündeki engeller kaldırılmıştır.

- Ülke içinde üretilen ham petrol ve doğal gaz ile bunlardan elde edilen petrol ürünlerinin kara sahalarında % 65‘i ve deniz sahalarında % 55‘inin memleket ihtiyacına ayrılması zorunluluğu, kaldırılarak; yabancı şirketlere ürettikleri petrol üzerinde sınırsız tasarrufta bulunarak, tamamını ihraç etme hakkı getirilmiş, olağanüstü durumlarda bile ülkede üretilen petrolün ülke içinde kullanılması, memleket ihtiyacını gözetme durumu ortadan kaldırılmıştır.

- "Sınırlara 5 km mesafede, tarihi, dini yer veya tesise, su tesisine bir yol veya umumi geçide 60 m. mesafede, şehir veya kasaba, belediye imar sahası dahilin de petrol faaliyeti Bakan müsaadesi olmadan yapılamaz." hükmü mevcut yasadan çıkarılarak, yabancı şirketlere sınır tanımaksızın her yerde faaliyette bulunma hakkı getirilmiştir.

- Arama ruhsatlarından hektar başına alınan devlet hakkı geliri tamamen kaldırılarak gelir kaybı yaratılmıştır.

- Ülkemizde üretilen ham petrolden alınan %12.5‘lik devlet hissesi oranı, günlük üretim miktarına göre kademeli olarak % 2‘ye kadar indirilmesi sonucu, üretimden sağlanan ülke mevcut geliri şirketler lehine %50-85 azaltılmaktadır.

- Petrol şirketlerine; petrol faaliyeti için yapmış olduğu yatırımların transfer tarihindeki cari kur üzerinden, harice transferi tamamlanıncaya kadar, Devlet Hissesi hariç, Kurumlar ve Gelir vergisinden muaf olacakları, safi kazançları üzerinden ödemekle mükellef bulundukları vergiler toplamının % 40 oranını geçemeyeceği ve geniş KDV istisnaları gibi bir dizi vergi muafiyetleri de getirilmiştir.

Sonuç olarak; 6326 sayılı Petrol Kanunu değişikliğiyle ilgili olarak; ulusal petrol politikamız doğrultusunda, ruhsat tekelleşmesi, milli menfaatlerin korunmasının kaldırılıyor olması ve böylece ihracat sınırlamasının kaldırılması; yabancı bir devletin, özellikle Türkiye karşıtı bir yabancı devletin, ruhsatlarımızda petrol bulması durumunda, ürettiği petrolün tamamını ihraç etme hakkına sahip olması; devlet hisselerinin yüzde 1‘e kadar düşürülmesi ile bulunan petrolün ülkemize bir faydası olmayacağını bir kere daha hatırlatmakta fayda vardır.

Saygılarımızla,

JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI