MAZIDAĞI VE FOSFAT GERÇEĞİ KİTABI YAYIMLANDI

SUNUŞ

Mazıdağı Fosfat Tesisleri, ülkemizde yatırım konusunun çok boyutlu değerlendirilmesi gerçeğine ışık tutan örnek bir konudur. Bu konu, "hatalı yatırım" ya da "planlı talan" ikilemi dışında, madencilik sektörünü, gübre sektörünü, tarım sektörünü, genel ekonomiyi, bölgesel gelişmişlik farklarının giderilmesini doğrudan ilgilendiren bir içeriğe sahiptir.
Üretilen madensel kaynak çeşitliliği açısından dünyada önemli bir yeri bulunan ülkemizde, uygun bir planlama, doğru ve yeterli bilgiye dayalı projelerle yeraltı kaynaklarının akılcı kullanımını sağlama, çıkarılan yeraltı kaynaklarını daha ileri ürünlere dönüştürerek katma değeri artırma çabası yerine, dış dayatmaların da etkisiyle dışalım yolu kolaycılığına gidilmektedir. Bu süreçte, Avnik demir yatakları, Mazıdağ fosfat yatağı gibi saptanmış maden kaynaklarımızdan bazıları gerekli teknoloji sağlanamadığı için atıl kalmış ya da yeterince değerlendirilememiştir. Gübre sektörü doğal gaz, fosfat kayası, potasyum tuzları ve kükürt gibi başlangıç hammaddelerinde tamamen dışa bağımlı duruma getirilmiş; amonyak, sülfürik asit, fosforik asit, üre, amonyum sülfat gibi ara maddelerin yarıdan fazlası dışalımla karşılanır olmuştur. Tarımsal desteklemeden mahrum bırakılan üreticilerimiz, başta gübre olmak üzere tarımsal girdileri kullanamaz, tarlasını ekemez, ektiğini satamaz duruma düşürülmüş, tarlalarını ekmekten vazgeçerek kentlerin varoşlarında sancılı bir gelecek seçeneğine mahkum bırakılmışlardır.
Bu süreçte, ülke kaynaklarını doğru değerlendirme yerine, "rekabet üstünlüğü" mantığıyla yalnızca dışalım yolunun seçilmesinin genel ekonomik dengelere yaptığı olumsuz etkinin görülmesi gerekmektedir.
Bölgesel dengesizlik boyutunda, kamu dışında geri kalmış bölgelere yatırım yapılmadığı, kamu yatırımlarının da bir şekilde etkisiz duruma getirildiği, istihdam edilen yöre insanlarının işten çıkarmalarla açlığa terk edildiği, yerinde çözülemeyen sorunların ülke genelinde sorunlar yumağına dönüştüğü de görülmelidir.
Bu yakıcı sorunlar yumağını görme ve toplumun çıkarları doğrultusunda çözme yerine, siyasal iktidarlarca gündeme getirilen çözüm; kamu kurum ve kuruluşlarının işlemez duruma getirilmesi, özelleştirilmesi, piyasalaştırılması olmuştur. Doğal kaynaklarımız da bu olumsuz süreçten paylarına düşeni almaktadırlar. Bu bakış açısı, üzülerek söylemek gerekirse, 2005 yılında kaya fosfat yataklarımızı ve Mazıdağı Fosfat Tesislerini de kapsamına almıştır.
TMMOB; ülkemizdeki kaya fosfat gerçeğini, Mazıdağı Fosfat Tesisleri gerçeğini kamuoyu ile paylaşmayı bir görev saymaktadır. Yönetim Kurulumuzun 14 mayıs 2005 tarihli toplantısında alınan 275 sayılı karar gereği Odalarımızla birlikte ürettiğimiz bu rapor, böyle bir çabanın ürünüdür. Bu raporun hazırlanmasında emeği geçen TMMOB Yönetim Kurulu Üyeleri Baki Remzi Suiçmez ve Serdar Ö. Kaynak‘a, komisyon çalışmalarına katılan ve katkı koyan Jeoloji M.O. temsilcisi İrfan Gencer‘e, Kimya M.O. temsilcisi Mehmet Çöteli‘ye, Maden M.O. temsilcisi Cumhur Yıldız‘a, Ziraat M.O. temsilcisi Fikret Eyüpoğlu‘na TMMOB Yönetim Kurulu teşekkür ediyor. Umarız; kaya fosfat yataklarımızın ve Mazıdağı Fosfat Tesisinin geleceği biçimlenirken, sunduğumuz bilimsel bakış açısı etkili olur. Umarız bu rapor, karar vericilere önemli bir uyarı olur ve doğru kararlar alınmasını sağlar.

Mehmet SOĞANCI
TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı
Şubat, 2006