MO SMM YÖNETMELİĞİNİN YENİDEN DEĞERLENDİRİLMEK ÜZERE TMMOB`YE GERİ GÖNDERİLMESİNE KARŞI BAŞBAKANLIK MEVZUATI GELİŞTİRME VE YAYIN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NE GÖNDERİLEN YAZI

T.C.
BAŞBAKANLIK
Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü‘ne 
ANKARA

İlgi  : 08.11.2013 tarih 36907875/11-30/653 sayılı TMMOB Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği‘nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hk.

İlgi yazıda, Müdürlüğünüze 29.07.2013 tarihinde Resmi Gazete‘de yayımlanmak üzere gönderilen TMMOB Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki denetim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik taslağı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile yaptığınız toplantı sonucu, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği‘nin 57.maddesi ile "üye sicil durum" belgesinin sicil durum taahhütnamesine dönüştürüldüğü, İmar Yasası‘nın 8. maddesi ile de "meslek odalarınca mesleki denetim altında gerçekleştirecekleri vize ve onayı almaları anlamına gelebilecek bir uygulamaya gitmelerinde hukuka uyarlık bulunmadığı, bu nedenle taslağın yeniden değerlendirilmesinin yerinde olduğu ifade edilmektedir.

Yönetmeliğin ilgi yazıda belirtildiği gerekçelerle iade edilmesinin hukuken olanaklı olmadığını düşünmekteyiz. Öncelikle, 3056 sayılı Yasa‘nın 10. maddesi Müdürlüğünüze bu yetkiyi vermemektedir. 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun‘un 10. maddesi, Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenlemiştir. Anılan maddede görevler , "

            " a) (Mülga : 27/12/1991 - KHK - 475/11 md.)

             b) Hukuki metinleri toplamak, ayıklamak, yürürlükte olanlarını tespit etmek,

             c) Mer‘i mevzuatı ek ve değişiklikleri ile birlikte tek metin haline getirerek yayınlamak,

             d) Mevzuatı bilgi işlem sistemi içinde takip etmek,

            e) Resmi Gazete‘nin yayımlanmasını sağlamak, düsturları ve fihristleri hazırlamak,

             f) Makamca verilen benzeri görevleri yapmak"

biçiminde sıralanmıştır.  Bu görevler içinde Müdürlüğe gönderilen yönetmelik maddelerinin içerik denetimine ilişkin bir düzenleme söz konusu değildir. Kanunen verilememiş bir yetkinin kullanımının yetki yönünden hukuka aykırı olacağı açıktır.

Yine, 3011 sayılı Resmi Gazete‘de Yayımlanacak Yönetmelikler Hakkında Kanun da, Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Müdürlüğü‘ne Remi Gazete‘de yayımlanmak üzere gönderilen yönetmeliklerin içerik denetimine ilişkin bir yetki vermemiştir.

Ayrıca, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile yapmış olduğunuz toplantıya Birliğimizi çağırmadan bir mutabakata varmanız da hukuka aykırı bir yön olarak karşımıza çıkmaktadır. TMMOB, gerek Müdürlüğünüzün gerekse Çevre ve Şehircilik Bakanlığı‘nın hiyerarşik denetiminde olan bir idare değildir. Bu nedenle, TMMOB ve bağlı Odaların yönetmeliklerini içerik olarak denetleme, nihai karar verme yetkisine sahip değildir. TMMOB ve bağlı Odalar idari özerkliğe sahip yerinden yönetim kuruluşlarıdır.  22.02.2013 tarihinde Resmi Gazete‘de yayımlanan Anayasa Mahkemesi‘nin 644 sayılı KHK‘nin 2. maddesi konusunda vermiş olduğu kararda Bakanlığın ve meslek odasının konumunu ve görevleri şu şekilde tanımlanmıştır.

"Anayasa‘nın 135. maddesinde, meslek kuruluşlarının karar ve yönetim organlarının seçimle göreve gelmesinin öngörülmesi, Devletin idari ve mali denetimine tabi olduklarının belirtilmesi ve sorumlu organlarının görevlerine ancak yargı kararıyla son verilebileceğinin kurala bağlanması, bu idarelerin özerkliğine işaret etmektedir.

Meslek kuruluşlarının özerkliği, merkezî idareden bağımsız olarak karar ve yürütme organlarını seçebilme, ilgili mesleki faaliyetlerle sınırlı olmak üzere üyelerini ve örgütlerini bağlayıcı karar alma ve uygulama, meslek mensuplarının uyacağı ilke ve kuralları belirleme ve üyeleri hakkında disiplin tedbirleri uygulama hak ve yetkisini içermektedir. Bu itibarla mimar ve mühendislerce sunulan hizmetin niteliklerinin ve standartlarının Bakanlık tarafından saptanması, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşunun özerkliğine müdahale anlamına gelmemektedir.

Öte yandan mimarlık mühendislik faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerin kayıtlarının Bakanlık tarafından tutulmasının öngörülmesi, istatistiksel bilgi sağlama amaçlı olup meslek mensubu üzerinde icraî bir etkisi bulunmamaktadır."

Bu karardan anlaşılacağı üzere meslek odaları,

1.    Meslek Odaları İdari özerkliğe sahiptir.

2.    Meslek Odaları, mimar ve mühendislerin mesleki faaliyetlerini icra ederken uyacağı kuralların belirler,

3.    Meslek Odaları, mesleki faaliyetlerle sınırlı olmak üzere üyelerini ve örgütlerini bağlayıcı karar alma ve uygulama, meslek mensuplarının uyacağı ilke ve kuralları belirleme ve üyeleri hakkında disiplin tedbirleri uygulama hak ve yetkisine sahiptir.

4.    Üye sicillerini tutma yetki ve görevi meslek odalarına aittir. Bakanlık ancak, istatistiki veri için kayıt tutabilir.

Bu kararda da görüleceği üzere, meslek Odaları, üye ve üyenin hizmet sunumuna ilişkin merkezi idarenin iznine bağlı olmaksızın yetkili kurulları aracılığıyla usulüne uygun kurallar koyabilir. Üyesinin kaydını, sicilini tutar, kurallara aykırı hareket eden üyeleri hakkında disiplin tedbirleri uygulayabilir.

Resmi Gazete‘de yayımlanmak üzere Müdürlüğünüze gönderilmiş Yönetmelik, zaten yürürlükte olan bir yönetmelik olup kimi maddelerinde değişiklik yapılmıştır. Bu Yönetmeliğin dayanağı da 6235 sayılı TMMOB Yasası‘dır. Yargı denetiminden geçmiş olan bu yönetmeliğin TMMOB Yasası‘na aykırılığı konusunda Danıştay bugüne kadar bir tespitte de bulunmamıştır. Hal böyle iken, dayanağı İmar Yasası olan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğine aykırılığını ileri sürmeniz tarafımızca anlaşılamamıştır. Her iki Yönetmeliğin dayanak yasaları farklı olup, uygulanan kitle ve alanları farklı olup, iki yönetmeliğin birbirlerine karşı hiyerarşik bir üstünlükleri de bulunmamaktadır. Keza, 6235 sayılı Yasa ile 3194 sayılı Yasa arasındaki ilişkide astlık üstlük ilişkisini içermemektedir.  Kaldı ki, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ile Müdürlüğünüz ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı arasında Anayasa ve İdare Hukuku açısından belirlenmiş bir astlık üstlük ilişkisi de mevcut değildir. Merkezi idarelerin TMMOB üzerinde, düzenleyici bir idari işlemini iptal etme, hukuksal olarak geçersiz kılma veya TMMOB‘ne bir düzenleyici işlemini değiştirmesi ve kaldırması için emir ve talimat verme yetkisine de sahip değildir.  Anayasal olarak tanınmamış bir yetkinin fiilen uygulanması hukuk devleti ilkesine zarar vereceği açıktır. 

Sözkonusu Yönetmelik,  Oda ile üyesi arasında hizmet sunumuna ilişkin kuralları içermekte olup, bu kurallar meslek Odasının Genel Kurulunda üyelerin iradesi ile konulmuş kurallardır. Bu kuralların ne İmar Yasası ne de Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği ile bir ilgisi vardır. Mimarlar Odası ile üyesi dışında 3. bir kişiyi ya da idareyi bağlayan bir yön bulunmamaktadır. Bu nedenle, Yönetmeliğin içeriğine girip Oda iradesinin hukuka aykırı olup olmadığına karar verecek olan makam ne Müdürlüğünüz ne de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı‘dır. Bu yönetmeliğin hukuka uygunluk denetimini yapacak tek organ vardır. O da bildiğiniz üzere yargı organıdır. Anayasa‘nın 124, 125 ve 135. maddelerini aşar nitelikteki incelemeniz, hukuk devleti ilkesine açıkça aykırılık oluşturmaktadır.  

Sonuç olarak; Birlik ve Oda Yönetimlerinin Genel Kurul kararlarını uygulama yükümlülüğünü ortadan kaldıran, Genel Kurul iradesi yerine geçen Müdürlüğünüzün ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı‘nın görüşlerini uygulama olanağımız hem yasal olarak hem de Anayasa hükümleri karşısında mümkün değildir. Yönetmeliğin ekte gönderdiğimiz şekliyle yayımlanmasını arz ederiz.

Saygılarımızla,

Mehmet SOĞANCI
Yönetim Kurulu Başkanı

Resmi Gazetede Yayınlanması İstenen Yönetmelik:

• TMMOB Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği‘nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik